.
. .
. .
. .
1985
, -
-- , --
. . p
-
. .
, ,
, , .
(1892--1964) -
29 1892 . -
--, , , -
.
-,
, .
1908 . ,
. -
, , -
, -
.
. -
. .
.
, .
, . (
), . , . , . , -
.
. , -
1917 .
- . -
, -
. -
, 1922 1923 .,
, , , -
, -
. , 1985
- XV--XVI . .
(1929) -- (docteur d'tat). G 1924 .
1402000000-427
. -
, 1930 . -
006(01)-85
(directeur de recherches), -
,--
\ -- -
-
.
. ,
. .
, ,
, ,
.
, -
, .
: 1. -
- .
, 2. -- ,
-
3 .
, . (1928),
, , -
. (1931), . (1927, 1933), -
XVI--XVII . -
(1936). -
- -
:
,
XIX (La philosophie et le mouvement natio-
, ( , -
nal en Russie au dbut du XIXe sicle, 1929)
) .
(tudes sur l'histoire des ides phi-
losophiques en Russie, 1950) -- -
.
,
1939 ., -
.
1940 ., -
30- . -
-
. , 1922 . -
. , ,
,
, .
, - -
, --
. 30
. -
,
, , -
, , , -
, ,
, .
. -
-, . ,
XVI--XVII . ( , -
, -
), -
.
, , , ,
,
. .
-
,
. -- , --
, -
-- -.
. 1934 1940 . -
1942 . -
. -
.
,
-, -
, -
,
, .
, -
, , -
. ,
, .
--
.
-
,
,
.
-
1 L'aventure de la science. Mlanges Alexandre Koyr. I, Paris, Hermann,
- -
1964, p. XX--XXI. . ,
.
.
70-
. , 1956 .
.
, ,
. . ,
, 50- .
, - -
1960 . ,
. ,
, , -
, 1956 . -
, ,
, -
.
1950 . -
9--15
1955 .
1961 . , . .
,
Archives Internationales
.
d'histoire des sciences .
,
1962 .,
(
.
). ,
. 1957 .
-- (From
(1956--1961 .) 10 .
the Closed World to the Infinite Universe), 1961 .
. .
. , , -
--
(La
, .
Rvolution astronomique: Copernic, Kepler, Borelli). -
, ,
-
,
, -
, -
.
.
. -
. -
: -
.
(tudes neutoniennes, 1968), -
, -
- (Neutonian Studies, 1965),
40
(Etudes d'Histoire de la Pense phi-
losophique, 1961;
. -
, ) -
, ,
(Etudes d'Histoire de la Pense
1972 . .
scientifique, 1966). , ,
,
(tudes
,
Galilennes, 1939).
1450 1600 .,
4- , -
, :
. (Histoire gnrale des sciences, t. II, 1958).
- -
A. , 28 1964 . -
. 1951 .
, -
, , -
. -
XVII ,
, -
. , -- , -- -
, . .
, , -
, . . , -
, , -
18 90- .
:
, .
; -
( -
( ) ;
) -
;
, , .
:
--
;
, . , ,
-
, -
(, , -
-
, , ). ,
: -
,
, ,
'.
-- ,
, , -
. ,
, 60 , -
, . -
, -
. . ,
.
. -
10 .
,
XVI--XVII . -
,
. -
- .
, -
, -
,
, -
.
. ,
9 ,
( )
1922 ., , ,
, .
, --
-
1965 . (,
, , , , , --
XIV . ,
. ,
) -
,
,
.
-
,
, -
. .
.
, .
. , , ,
, -
, ,
,
, ,
.
. -
, -
.
.
, , -
. .
. , -
.
-
-
, , -
-- . ,
. -
-
. ,
1 A. ludes d'histoire de la pense scientifique. Paris Gallimard
1973, p. 15.
10
. - -
,
, ,
-
, -
, ;
,
XVII .,
; , ,
1
,
-
- . ,
. XIX XX ,
; -
, . . -
, , ,
; -
.
.
,
, , -
--
-- . ,
: -
.
, , -
(, 1936) ,
, ; -
, -
(
, *
2)
,
. .
, -
- . ,
,
-
-- :
, . .
, --
, , --
-- .
...
, -
. . ,
,
-
, -
(, 1925),
.
-
.
. , -
, -
, -
, ,
, ,
,
, -
, ,
.
-- , -
, - ,
, .
, ,
, -
, -
. -
, . -
. ,
, , ; -
.
, ; ,
-
... . :
, -- -
-- .
, , , --
, -
( )
, , ,
12
13
, , . -
, .
) -
. , -
;
) -- -- -
. -,
;
, -
, ,
, , , -
, , ,
,
, ,
.
, , -
(
, , , -
), ,
-
,
. , -
. ,
, , , .
.
, -
, , , -
, ,
.
,
--
-- ,
,
, -- -
, , ,
, --
-
,
, --
, .
-- .
, post factum
, ,
, , , , -
, -- -
. , , , , -
, , , -
,
, -
,
... , ,
-
, , , -
.
.
-- --
, :
,
, ,
, , , ,
, --
. -
, -- -
-
-- (
,
: !).
(
-
4), , -
, .
XVII XVIII . , -
, , ( , -
...
: -
. , --
), , . .
, -- ,
-- , --
,
--
XVIII ., -
-- ,
- .
, -
, -
.
- 3.
, ,
, (
), :
. , -
, -
)
;
? , , -
?
14
15
-
--
? ,
, --
, -, ,
, . , -
, , ,
-
. ,
; -
,
-- , ,
, .
, ... , -
, , -
, .
-- ,
,
, . , -
, ^ -
, -
, . . -
; ( , ),
, ;
--
, , -
, , , --
-
, -
.
, (-).
, .
, ,
, -
XVII .,
, --
, .
, -- , . . -
, -
, 5.
. , :
-
) , . . -
-- ; : -
-
. -
,
, , , -
;
.
) , . .
,
( )
-
, -
, ,
.
,
-- , , -
, -
-- -
, . ,
-.
. , ,
-
, , -
, , . , -,
-- -- -
, :
, , : -
)
, , -
;
-
)
,
XVIII XIX . ,
: ?.
,
: , -
, ,
?
. -
, , -
-
; ,
, -
, ; -
. , -
, ,
,
!
,
2 .
16
17
; -
) , -
,
;
--
)
.
-- , , --
, , ,
-
-- -
; -- .
7.
-- --
, ,
,
,
, -
, -
, (), , -
. , -
. -
-- ,
-- --
, ,
8, ,
XVI .,
, --
, -
-- -- -
, .
.
, ,
,
, , -
, -
-
,
, -
, ( ).
--
' ,
.
: , -
, . ,
, -
, ,
,
, -
.
XVII .,
, . , -
, . -
,
-
. !
, -
, ,
, -
...
;
( IX) ( : --
) ; , -
.
,
,
-- ?
, . ,
-- -- -
, , -
: , , -
. - -
; ,
( , ),
.
, . -
--
: XIX ,
; -
.
( )
, .
, , -
, ,
-
, ,
. -
, :
, ,
) , --
, XVII .
, , , -
6,--
-
;
*
18
2 19
-- , , ,
.
.
.
, ,
-- -
, ,
, , (
- . -- -
.
, , -- -
, -
, ,
, ). --
-- :
-
, (Axio-
-- (des tants), -- , , -
mata, sive leges motus)
.
. , ^ -
, .
, , -
,
, . -
,
, ,
. , -- ?
--
.
, . : -
, , -
,
. -
-- -
, (nulli
, .
secundus), . -
-
-
. , ,
. , , -
, -
, .
-
,
. -- , --
?
, .
, , : ,
, -
-
, ,
-
.
,
, , -
. , ,
,
?
- , -
?.
; , ,
, ,
, -
. , ,
. , -
. , -
( , , , -
, . .
) -- -- , . .
, -
; -
. , -
, , . . -
, ,
, -
, ,
-- , -
,
-- ,
,
. ,
, -- -
, , , ,
, --
. ,
.
, - -
-
; -
, , -
, - -
, ,
20
21
... ... ?
-
, -
. : , ,
1543 . , -
, ,
.
,
-
.
. ,
9. , -
11,
* , -
.
12 -
,
,
, , -
.
, -
-- 13 --
-
, , -
,
1 0 "
-- -
1J -
.
-- ,
, , -
. () -
.
, .
1. -
,
, , -
', -
, XVIII .
, .
--
, , -
,
. , -- . ,
(, , ,
: -
,
-- .
),--
-
, , -
. , --
-
--
, , . -
(),
, , , -
(). ,
(relata)
,
(fundamenta) -
, , , , .
-
, , -
, -- -
.
,
2. -
, .
. ,
, ,
, ,
, ,
, , , --
.
, -- . -
1. -- --
, -
.
,
,
, , ,
-- -
( ta ): -
. -
, -- -
.
-- -
,
, -
.
,
.
22
23
2. ,
-
, .
, -- -
,
, , ,
(
; , , -
), -
, .
' -- , -- -
, , , -
( -
.
, ), ,
, , -
, ,
( , -
, . ,
) ,
, ,
, , -
. . -
, .
-
, , -
( , -
-- -- -
), -
,
. ,
-
:
.
.
-
-- -
, . -
-- -
, -
, ,
, ,
5 -
.
, -- , , ,
, , ",
, .
, , ,
, -
, ,
.
-- ,
-
, ,
, -- (
), - : -
-
.
.
, -
- -
,
: .
( ,
, , -
).
.
,
-- , ,
, ,
,
, , ,
, -- ,
. ,
, -- .
, -
(, -
, ?
)
1 , .
.
, -
, -
* 1954 . ,
.
. , . :
A. De l'influence des conceptions philosophiques sur
(
l'volution des
tneones scientifiques. -- In: K o y r A. tudes d'histoire de la pense philo-
sopinque. Paris. Armand Colin. 1961, p. 231--246. --
, .
, ), , ,
.
, -
,, . .: K o y r A. From the Closed World to the Infi-
nite Umverse. Baltimore, 1957.
24
25
4
(.) -- . -
. ., , ! -
. ., 1983, -
--.
5 .: K o y r A. Le vide et l'espace infini au XIVe sicle. -- In: Archives-
d histoire doctrinale et littraire du moyen ge, 1949.
6 .: K o y r A. An experiment in measurement. -- In: American Phi-
losophical Society Proceedings, 1953.
7 ' . --
.
.
1
8 .: N i c h o l s o n M. The breaking of the circle. Evanston, 1950.--Cp :
r A. From the Closed World...
9 . . -- :
, . V. , 1916, . 591--
. -- , , --
^ ,
10 -
.
, -
, . --
. .
,
11
(.). Astronomie nova sive Physica
Coelestis, tradita Commentariis de motibus stellae Martis, 1609.
<5 . 2, -
12 .: K o y r A. Hypothse et exprience chez Newton. -- In: Bulletin
,
de la Socit franaise de Philosophie, 1956. .: C o h e n I B. Newton and
Franklin. Philadelphia, 1956.
, ,
( - -
13 --
-
; -- -
) . -
() -
, -- , --
.
. ,
,
,
?
, ,
, , . -
-- ,
:
, ,
.
,
- , , -
, , , -
. , -
, , -
, .
,
. , . , --
-- . .
1.
. , -
, , -
.
27
( ) -
, -
;:
, (-
( ) -- -
) , , -
,
, .
, . -
:
2.
)
. , -
. .
,
, ; ,
,
, ,
, ,
. , , -
3~4,
, ,
)
, , -
.
.
. ,
1. , -
,
, , ,
,
, .
,
, , . -
-
. ,
. , ,
: 1. ,
, -
( -
-- , --
). 2. ,
, , -
, , ,
-- ,
, ,
. ,
, -
, ,
, , , ,
,
, .
. , . -
-
)
-
, . ,
. , , '
, , -
, .
2. , .
( ), -
-
. -
, , , -
: -
.
,
)
-
'
. ,
( ).
-
, ,
6; , ,
-
. ,
,
, , -- , --
. ,
.
, , -
28
29
. -
3. ,
, ,
,
, ", -
.
""1; -
, -
-.
TM,
-
.
5. , -
,
, ,
(, , ),
~]
.
( TM"1);
~1
4. , -
, , ,
~2', ~1 TM, ; -- -
cn+1. , , -
. , -
, -
,
, , ,
. . -
.
, -
, ,
cn+l,
6+2,'
. , , -
, , -
,
, .
. ,
, -
:
.
? , , -
, , , .
, -
,
.
-
(, , -
. -
TM, , ""
, , , -
1, , -
, ""
1, TM"'2 . .,
. -
- ). -
.
,
, , -
, .
, ,
-
.
. , ,
. ?
: -
. -
, ,
; ,
, .
, .
3. .
, , , -
: -
,
, -
,
.
, 1, . 5 -
, -
, , --
.
, , -
7 ,
. .
, --
.
, :
^
/...-1+1...
-
b'...bn~lbnbn+1...
-
f*
; , , ?
f s*n--\s>nrn-}-\
L ... L - ,,. _*
30
31
, -
:
. , -
:
.
)
, , . . ,
, , , -
> -
;
11. , , -
,
) -- --
-- -- ,
;
,
) , -
-
8.
- .
, -
4.
, ,
. , -
, , , ,
, , -
, -
, , -
, , -
. .
, . -
, , ,
.
,
,
, . -
-
, ,
. , ,
, .
9, , ,
,
,
5.
, -
.
12
, , ,
,
, -
13. , -
() ,
-
. . -
. -
-- , -
(-
) , .
-- , ,
, -
, , ,
,
, ,
, , -
, .
, ,
(le mouvant) , , -
.
. , , -
, -
, . -
. ,
. , , -
.
; -
, -
10,
, ,
.
. --
.
& -- .
,
-
, -
, -- ,
.
. -
32
3 .
33
, ,
;
. .
-
, . .)
;
-
, -
. -
-
. --
, ,
, .
. , ,
,
--
,
.
b
, ,
. -
; .
, -
, . -
, , -
, , , ,
, ,
,
, ,
:
. ,
, -
,
, -
,
, , , -
, -
, --
.
, -
, .
. , , -
, ,
, ( )
. ,
-
,
-- -- .
. , -
-
-
,
:
, , , -
, ,
. -
, -- ,
--
, . .; - -
. -
, ,
, , -
, , , . -
, --
; -
,
. -
--
. ,
.
, , -
,
,
:
.
, .
, ,
, ,
6.
, ,
, -
, -
.
, ,
,
. -
, .
. (
,
b --
, ,
. , -
, ,
3*
34
35
. ,
,
-
, . ,
, -
, -
,
, -
. , -
, , . ,
,
, ,
; ,
-
& , -
. ,.
, . -
-
,
. ,
,
- : ;
; :
, . ,
- - ?
.
: ,
, , -
, ,
, (
. , ,
),
, , -
, , -
?
. , , -
, , , -
, ;
-
-
?
, , , -
. , , -
7.
. ,
,
.
. ,
-
, ,
, , , ,
; ,
.
, , , -
. , , -
,
8.
- ,
; ,
-
,
,
, -- . ,
, -
:
-- . ,
, ,
, , ,
. -
, ,
.
. , -- -
, , -
, -- -
, . . -
. ,
, .
,
,
,
,
, -
/-,
. , , ,
, , -
, ?
36
37
1. , ( , ,
),
Y
;
(
. -
)
, , -
, -
, -
, .
. -
, :
.
2. - -
, , -
-
.
, ,
, ; - -
. ,
-
, ,
. ,
<. (
-- -
,
--
. .). , -
, .
-
,
, .
.
. , -
; , , ,
,
, -
, . ,
, .
m -
,
-
-
,
15.
16.
1. . X -
; ,
,
.
2. . Y = AX.
X
Y, .
Y ,
X, -
Y=X+C.
3. .
:
.
" "
4. . , -
-
--
. :
Y=AX.
, ,
,
, -
,
, ,
, , -
,
.
, .
, , , .
-
, ,
:
Y = X.
, -
38
39
, , ,
,
.
?
, .
, :
, -
,
,
? -
,
, , -
, -
.
, -
.
(
() ,,
), , .
. ,
;
, ,
, ;
, , -- -
, -
? ?
. , -
: -
9. .
; -
, . -
, ,
.
, -
, , -
.
. ,
,
, , ,
18
, .
, .
, ,
, -
, -
, -
, , ,
. , , -
, -
;
, -
, ,
. ,
. -
:
,
) ;
-
) .
--
,
, -
,
.
-
. -
() ?
19 -- , , -
, -
,
.
, --
, , . .
, -
. -
-
, -
. , -
-
, -
, , ,
.
, ,
. ,
.
. , 17. -
41
40
10. .
;
.
.
-
, ,
.
, .
,
,
,
, , -
,
, ,
. ,
, -
, -
, -
,
-
.
. , ,
, -
, , ,
, ,
, ,
. , -
, . ,
, -
-
, -
, ,
,
. -
. ,
, , -
,
, .
, -
. ,
(
:
) .
. ,
,
21.
.
, , -
, , , , -
22. , -
, -
,
0 1 , ,
, ;
.
,
, -
, , -
- -
, , , -
(
.
) . -
,
:
, , ,
, , , -
( -
.
,
) :
,
-: -
11.
. , -
-
,
23. -
()
20. -
-
. (-
) . (-
.
) . -
, .
; .
-
,
^
42
43
,
, -
,
,
. ,
..
, , , , ,
, -- -
, ,
, -- ( , )
(, ,
, , , -
, ) . ,
. -- ,
, . -
, .
-
-- , -
.
. -- -
,
12.
- , , -
, -
,
. ,
.
, -
, , -
, -
, -
, , ,
, , , -
, ,
-
-- ,
/-. ( .)
. . , -
,
, , -
,
. , ,
. -
,
, , . . ,
, -
. ,
, ,
. , -
, , , -
, ,
,
, --
, , . ,
, ,
, , , , -
,
, ? -
, ;
-
, -
- , . .
. ,
, ,
, .
, .
, , ,
,
.
,
, -
; --
.
.
,
-
(). -
, , , -
, . .
, , ,
, ,
.
. -
; -
. .
24. ,
-- -
, , -
, -- . , ,
. ,
(), . ,
. -
, .
44
45
, , -
, -- -- -
. -
. -
, ,
-
: ,
, .
, . , -
.
, , -
, .
13.
, .
, ? ----
,
"(progression particulire)
, , ,
-- . ,
.
, - -
, . -
. , ,
- , .
: , .
, , -
, , -
, -
. , , -- -
.
-
14.
,
, , -
.
-
. , , ,
.
, , . .
,
. ,
-
' . , -
, , -
, -
, 28. -
. (
, -
;
2 5 }
. -
, .
, -
, ----
. -
- ; -
--
, , -
. -
.
-- , , ,
-- -
, , , ,
.
.
-
. ,
26. , , ,
; ,
, ,
, , -
,
, -
-
. -
-- -- -
: -
. , ,
, ,
-
; , , -
, - -
, ,
27. , -
, . -
, . -
, , -
, -
,
. , , -
46
47
; , , -
, , !,
, , -
1 K o y r A. Remarques sur les paradoxes de Zenon. -- In: K o y r A,.
. ,
tudes d'histoire de la pense philosophique. Paris, 1961, p. 9--32.
,
2 .: B r o c h a r d V. Essais de philosophie ancienne et de philosophie
moderne. Paris, 1927.
. , -- -
3-4 , -
.
, ( -
,
) , -
, , , -
, ,
, , --
-
.
(
5 , , , -
),
.
6 .: N o l G. Le mouvement et les arguments de Zenon d'le. -- In:;
, -
Revue de Mtaphysique et de Morale, 1893.
, ,--
7 .: E v e l l i n F. Le mouvement et les partisans des indivisibles. --
In: Revue de Mtaphysique et de Morale, 1893.
8
1959 .: -
29.
. ,
-
,
, -
, , ,
. , -
, -- -
... , ,
. -
-- -- .
:
9 .: N 1 G. Op. cit.
10 , -
-- -
, .
, -- ,
11 () :
, . -
. --
. .
12 .:
Bergson H. volution cratrice. Paris, 1907.
, - -
13 , 1889 ., "Essai sur les don-
, ,
nes immdiates de la conscience".
. ,
14 . (1786)
, , -
: -
... : =
.
(quantum) -
, ,
( . . -- ::
. , . 6. ., , 1966, . 66.)
15 .: R u s s e l l . Principles of mathematics. Cambridge, 1903, -
, , .
, -
16 -
. , . . , , -
, . . --
. .
17 .: R u s s e l l . Op. cit., : u t u r a t L. De l'infini math-
, -
matique. Paris, 1896.
.
18 . .
19 B o l z a n o . Die Paradoxien des Unendlichen. Regensburg, 1837.
.
20 .: Grundlagen einer allgemeinen Mannigfaltigkeitslehre. Leipzig,,
1883; C a v a i l l s J. Remarques sur la formation de la thorie abstraite des
ensembles. Paris, 1938.
, 30,
21 , -
.
.
, ? -
. (, . -,
, .
. -
,
, - , -
, -
(), -
,
, 2... -
, = . - 1964 . -
.
4 .
49
48
. . .: . .
-. ., 1969.--
. .)
22 --
; -
.
: .--
.. .
23 , , -
,
. , ,
. , -
.
24 ,
-. -- ,
. , ,
-
1
-- .
25 -- ,
. .--
.. .
. 2 -
26
:
.
, --
27 , ,
. :
--
, , (
. -
, ),
, , .
.
23 , .
, , ,
29 .
30 .: R e i n h A. Ueber das Wesen der Bewegung. -- In: R e i n h A.
.
Gesammelte Schriften. Halle, 1921.
, ,--
, VI XI .;
, -
, -
XI XIV . (), , -
, -
.
,
.
,
; -
, ,
. -
, --
--
. ,
-
.
, -
-
, ,
, ,
? , , -
,
,
, ,
51
, -
-- ,
?
. -
, , -
.
? : -
-- , , -
?
,
, ,
, , -- , , -
, .
.
, , -
: ,
, ,
...
, , , , .
. -
,
- .
, -
, -- -
. , -
-- .
; , -
, -
, , . . -
-
, ; ,
, -
-, --
, -
.
, ,
, ,
-- --
, , -
-
.
.
'( ), -- ,
--
, -- , -
-
, ,
-- -
, .
, -
-
, -
, , -, , -
. --
, 3.
-- -
, , -
. , , . .
,
, -
:
, . , -
, . . , -- -
... ,
-- , .
-- . , , -
-
.
.
, -
--
-
, ,
, , ,
; -
.
.
. -
> , -
, - -
, ,
, ,
-- -- , -
. -
, ( , ) ,
, -- -- -
, , -
.
,
,
. ,
.
--
, --
, -- -
52
53
-- , , -- -
.
4. -
, -
, -- -
.
, -- ,
, -
-, . ,
. -
-- , , -- -
, , ,
. -
.
. , . 5, -
, , -
,
-- ,
. -- -- -
-- -
. , , -
;
, , , -
;
.
-- --
: , -- , -
...
, -- . ,
, -
, -
,
, , ,
, -
-- , .
, ( -- ), -
, 6.
-
, , ,
, .
,
, , , -
. , ,
, -
. ,
,
-
- ()
, , ,
...
7.
.
, -
,
. , ,
.,
,
.
.
.
-... ,
-- --
-- , --
, , -
,
, ,
, -
.
-, -, -
-- -
-.
, :
-
( );
. , -
? ?, . . ?
, , 8. .
? , , ?
, -
?.
, -- , -
-
, -- ,
, ,
.
, , , -
.
.
.
-- -
.
--
, : ( -
. , , -
), , , , -
54
55
, , , ... ,
, ,
,
(IV .), -
, -
, , -
.
-- , ,
,
. , ,
, -- , -- , -
.
,
-- , -
, , --
, , -
. , -
10, ,
.
(. . -
),
, ,
. , ,
, (,
. ,
)
, ,
. ,
, , ,
. ,
, .
- . , ,
- .
,
! -
.
;
. , -
". -
, -
, ,
, . ,
, . ,
,
; -
. -
-- .
, , . . .
,
, -
. , ,
-- -- , -
.
-
1 2 ,
. , , -- -
.
--
. , -
. , -
,
,
-
, . , -
. ,
.
, , : ,
, , , , -
.
, . , -
() -
, ,
. , -
-, -
, , -- , ,,
-
; , -
.
-- <
-
. , -
-
, XI--XII .,
. , -
, -
9. , . , -
-. ,
, . ,
-
, .
()
, ,
.
, . ,
,
- , XII .,
- , -
56
57
, --
. ,
. , . 13,
? -
-- , , ,
--
-- -- , -
.
?
, -
, -
-
, -, , -
, -
? ,
. , -
,
; - -
,
(. . ), .
, -
, ,
.
, , -, -
. .
. --
, ,
. , -
, , -
( -
, ,
),-- , (
, -- . -
)
. , ,
, .
. -
, -- - -- -
, . , -
;
; , ,
;
, : , ,
-
; , -
... .
...
! ,,
, ? --
-
. , -
: ( ) ;
. ,
,
,
,
,
.
, -
--
. , , ,
. , -
-
, , -
.
.
-
-
, , , ,
,
. ,
!! ;
, ,
.
. -
,
-
.
, , ,
-- -
.
-- . , ,
, ,
?
, , .
,
, , -
, --
, , -
. XI . -
58
59
- . ,
-- , 17.
. .
. -
--
. , , .
; -- ,
, ,
, -
, -
: , , -
--
-
,
-
.
.
, -
; ,
, , .-, -
, , . E -
, ;
, ,
, ,
--
, , , -
. , --
.
. . , ,
,
; , ... --
-- . -
, -
,
-- -
, . -
; , , , ,,
-- ,
.
, ; '
15.
, (
, , ,
-
, -
.
). -
. , , , --
, ,
: ,,
.
.
, , , -
. -
-
, ,,
.
, .
-- -
, ,
-- -
, .
.
, , ,
, -
, , ,
, , -
, :
,
,
.
. , -
,
16.
.
.
. , -
. -
.
-.
,
:
-
. ,
, , , -
. , -
-
-- , -
,
. , -
, .
, , , -
,
, -
, .,
, , :
.
60
61
, ,
, -
,
, . . .
-- , , &
, , -
,
,
.
.
-- -
--
, -- XIII . -- -
, , --
, . ,
-
XII .
,
, 1210 . ,
.
-- , -- .
, -- -
,
,
-
, -
, .
, .
: -
, , -
,
-- .
, .
, . , -
, : -
no- : , -
, ,
, ( -
, -
, ) , ,
;
. - , ,
18
, ,
, -
. , ,
,
. -
:
, , -
, ,
,
, , -
.
, . ,
,
, -
, -
, .
, -- -
, : ; ; -
-- ,
( ), -
19, -.
, , -
; , -
, -
; -- -
, . . -
.
, .
.
20,
, ,
. , , -
. , . , -
, -
-- . -
.
--
;
, ,
,
, -
, . -
. , , , -
-- .
... -
, .
, , -
; -
-- ! -- ;
.
.
.^ . -
, (nature), -
( -- natures),,
62
63
. -
,
, .
,
. , -
, ? ,
,
-- , -
; , ,
21. -
, . --
--
-
() , , .
-- , . : -
, , , , -
,
, , , -
--
, ;
22, -- -
-
.
,
-- , , -
. , ,
( )
, ,
--
, , ,
,
, :
, .
. -
. -
.
.
. , -
-
, -
: -
.
. , -
. , -
-- .
, , -
, , -- ,
-
, , , .
, . . , . -
, -
.
, ,
-
, ,
;
, -
. --
.
.
?--. .
? -- , -
. -- .
.
, , -
, :
: , -
. ,
;
-
, .
. , -
, -
,
-
-- --- ;
, -
-
, -- , -
, ,
. , ,
, , ,
.
.
, -
, -
,
(:
,
.
...).
, ; .
,
, -
-
.
; -- -
,
-- -
.
-, .
,
, ,
, -
. ,
5 .
65
64
,
. ,
, ,
.
.
, -
-- -- -
...
,
-
-- , -
, , -
, - -- , ,
no-, ,
. -
.
-- --
, , --
, , ,
, , -
.
, -- ,
,
. ,
,
-
, . , -
, .
, , ,
, , . . -
, ,
, , ,
.
, -- -
. , , ,
-
; -
,
, ,
(: ),
. ,
. .
... ,
94
, ,
1
", : -
- , , -
- -. , . , -
-; u
.
, , -- -
, -
; , ,
(), : -
25.
, .
, . ,
,
. -
; ,
, -
, ,
-,
--
.
. , ,
, -- -
-- --
-- .
( ), , ,
, , ( )
-- -- ;
. -
, , (
, ,
) ,
.
,
-
-
, ,
.
,
, , , . -
, . . , -
: , -
, -- ,
24.
, -- -
.
, , , -
, -- -
, ,
-- , ,
, , --
. . -
( )
, -
5*
66
67
, -, , -
. , :
. ,
, , -
-- -- .
; , -
-- --
, -- -
, . . -
-- .
, ( ) .
.
, , -
, ,
.
, 26.
, , , --
, , -
, , , ,
, . ,
, -- ... ,
:
. -
, , ,
-- , -- ; -- -
.
, -- ; -- , -- .
-- ! -- ,
, ,
-
, , ,
, , . , -
, . , -
,
, ,
.
, -- -
--
-- .
, . , -
--
; ,
, , -
. ,
,
. ,
, --
, . . , -
, -- , , . . , -
, -
.
,
,
,
.
.
.
, -
, , -- ,
? , -
, , ,
. - ,
, , .
.
- ...
, , ,
. ,
-- -, , -
, , -
27 -- , ,
, , , ,
( , , ?),
, , -
. -- , -
, .
, -- -
, (-
, -- -
.
, , -- ) ,
?
, . . .
.
, , ,
, -
. -
, ( ) ()
; .
, .
-
( ), () -
, . ,
().
, , , -
.
,
68
69
, -
-
, ,
,
, , .
. :
, ; ,
, , -
,
?
...
, ,
, -
28... ,
, -
, , -
. . ,
.
!
, -
, , . ^
, ,
-
-
, -- , --
. , -
.
-- -- , -
, .
, - .
. -
, , --
, -
, ,
-
: , , -
, .
29
, , ,
, , -
, -
, -- ,
, , , , -
, ,
. -
. ,
, , ,
, ( -
,
), , -
, , ,
.
. -
--
-
--
: , -
,
. -
, .
-- -- -
,
, , . Hie
, ,
? , -- -
.
; , -
, -
, . -
, -
?
. -
: ,
, , -
, -- , .
. ( ),
, ,
, , --
, -
, . .
-
- -
.
.
-
, -
, , -
,
.
-- -- -
.
30. .
,
-
.
, -
, .
71
70
24 , -
. ,
1 K o y r A. Aristotlisme et platonisme dans la philosophie du Moyen
.
Age. -- In: K o y r A. Etudes de la pense scientifique. Paris, Presses Uni-
25 .: G i l s n E. Les seize premiers theoremata et la pense de Dims
versitaires de France. 1966, p. 13--27.
Scot. -- In: Archives d'Histoire doctrinale et littraire au Moyen Age, vol. 12--
2 . 1944 .
-- .
13. Paris, 1938.
nef .
26 , -
3 IV . , -
, , -
-- VI . . . -
:
, :
,
.
, ; ,
* . , ., 1964.
. : ,
5 .: G i l s n E. Esprit de la philosophie mdivale, 2 vol. Paris, 1932.
, ,
6 ,
() , -
-
,
, . . .
, -- -
7 .: S t r a u s s L. Philosophie und Gesetz. Berlin, 1935.
, , , ,
8 , XIII .
, --
9
.
.
27 . : M a n d o n n e t R . P. M. Siger de Brabant et l'averrosme
10 -- --
latin au XIIIe sicle, 2- d. Louvain, 1911.
;
28 , , -
, -- , : ...
. , -
... : ,
, -- ,
, ,
. , ,
, , ... ,
(. . ) .
, ...
29 , .
, ... ,
30 -
, ( . -
, , , .
, . 3, . I. ., , 1971, . 474--475). --
,
: ,
.
.
11 .: K l i b a n s k y R. The Continuity of the Platonic tradition. London,
1939.
12 .: K r a u s P. Jbir et les origines de l'alchimie arabe. Le Caire (M-
moires de l'Institut d'Egypte), 1942.
13 S t r a u s s L. Op. cit.
14 .: L a g a r d e G. de. La naissanc e de l'esprit laque au dclin du
Moyen Age. 2 vol. Saint-Paul-Trois-Chateaux. 1934.
15 ;
, . , ,
, .
16 , ,
. , ,
, .
.
17 .
18 R o b e r t G. Les coles et l'enseignement de la thologie pendant la
premire moiti du XIIe sicle. 2- d. O.ttawa--Paris, 1933.
19 ,
.
20 , , ,
--
, -- -
, .
21 . , . I. .. . 1976,
. 394.
22 , -
.
23 ,
,
;
;. .
72
|
|
, ( -
)
, -
8. -
, --
-- -
, ,
, 9. , , -
, -
XIV .1
"' ,
, ,
1.
.
10. ,
:
-- - --
., -- ,-- , -
,
, 1277 .,
. .
, -- ,
, ,
,
, ,
(,
-
), -
. ,
2. -
-
-- --
,
3. .
, ,
, ,
; ,
, , ,
,
, -
, -
(
, ,
, , -
4. -
1 1 '~ ) )
1277 .
.
, , , -
, , -
, -
, -- -
, -, -
, -
, -,
.
, -- -
, -
-
, -
, , -
. -
-
, ,
. -
, , -
-- -
-
? -- -
,
,
5~6. ,
1277 .,
13.
-
, ,
, ,
7 .
, .
,
. , ,
1277 . -
, ,
, -
(-
,
, ), -
75
74
-
, -- , , -
, . ,
, . -
( ) ,
,
,
, , . -
( ), -
. , -
-- --
, , -
. , . -- -
, ;
, , , , --
, , -
1277 . ,
,
, 17, --
, -
; -
. ,
, -
, ,
-
(, ,
. )
,
, 18.
-- ,
, -
( -- ),
: , -
, -
14.
- ,
19, :
, , , ,
15?
2 0 . , , :
, , -
, , -
,
, ,
: -
, , , 1277 .
. ,
; - -
-
1 6 . , -
. , -
,
; -
-
, , ,
2'.
-
, , -
. ,
, --
,
, -
, ,
22
-
. ,
: () - -
( -
, , ,
!), , ,
; ,
-- -
- . ,
,
, -
, -- -
: , ( plenum,
,
vacuum) --
. -
-
--
. ,
, .
, ;
,
, -
,
, , -
, -
. , -
, , -- , -
! -
76
77
, ,
!.,
,
-
, , -
23.
, -
,
1277 . , ,
,
, , -
, -
24, ,
. : ,
, , , , -
, , ,
( ,
, ... , -
) 25.
,
, -
, , :
; -
-- , , -
, ,
,
, , -
-
,
, 1277 .
,
.
, ,
.
, -
30"31,--
, , -
, -
. , -
26.
Causa Dei ( )
-
-
, -
32.
27,
, ,
, . ,
. .
, . , -
-
?
? -
. -
,
, -
, -- ,
, ,
, -
, --
: -- ,
.
--
, -
2 8 . ,
-
; , ,
; ,
, , . -
?
. , ,
? ? 29?
(
-
, ,
,
, ,
, -
, . . - ,
) -- , -
, . -
, , -
, , ,
. , ,
, -
; ,
, , , -
' , , -
, ,
,
, -
-
XII .
, , .
33.
, .
XIII XIV ., , --
, -
78
79
-- , ,
; -
-- ,
. .
-- , -
, -
. , -
-
,
. -
: , -
38.
, . .
34, no-
, ^?
35.
-- , -
, , , ,
:
, [] ,,
-
.
.
, -- :
. , 40, -
-- , VIII41, -
, .
2.
'. , . . . .
.
, , ,
,
1277 .,
42;
,
, . -
[] - - , .,
, -
, -- ,
:
43. ) ,
-
, .
36; --
, -
, , -- , :
44, , [],
, -
. ) - ,,
? , -
, -
, ,
, [ ] ,
: -
, [ ] -
. -
, . , -
, , -
, ) , -
, , , -
; ,
4
, ,
-
, --
.
:
37.
, , -
,
, ,
, -
, , ,
. -
, . , . .
. .
.
:
, [], ,
? -
; , , [ -
, , -
], ,
; [
.
], , , , , . III,
, , -
46.
, ,
, , ,
. , -
, , ,
, ,
, 47, , ,
. ,
80
6 .
81
[ , ], ,
. ,
, -
[
.
], - , -
, , .
:
,
, .
^, , -
,
,
^: -
. -
. ,
, .
,^ ,
, , ' -
:
, , [ ].
{ ] ,
, , ,
, -
, , , [
, . , -
] , ,
, . . ,
. -
, . , -
: -
[] , -
, , -
[] ,
, -
(.:
, [ ] . ,
., , . IV), , ,
, ,
, , []
, -
, , -
: -
, . ,
, . : -
, , [ -
, , . , -
] , ,
, [ ] , . . ,
, , ,
.
, .
, , , -
, [ ] , -
, [ ]
, ,
, [-
.
] , -
, , , ,
. , , , ,
, , [ -
, -
] , .
, , - -
. , ,
:
, , -
, , ,
, , , , , ,
-
^ , -
; ;
-
- ; -
, , , ,
[ ] --
-- , [ ].
. -
, ,
, :
, -
, -
. , , -
, -
, -
, , , . ,
, , , -
, [] ,
; (. . VIII),
, , -
, --,
48 - -
; , ,
? ,
- , -
, . ( . . IV),
; -
, ; , , -
, , (. ), ;
49 ,--
, -
,
[] .
(in suo proprio loco) ; ,
( ).
, , -
-
,
, --
, , -
, -- -
. ,
6*
83
82
,
il ,
^..., ,
, , [ ],
50.
[ ].
. .
, -
:
; ,
[ ],
, -
, -
. ,
, . , . . . .
, , [
, (, . V I ) : ,
], [], , []
, -
-; , .
53. -
,
, [ ]. , . . . .
, ; ,
, , --
:
-- , -
, .
.
,
. ,
, ( ,
, -
.,
', , -
), -
, ,
. ,
[ ]
, . , . . . .
, [XIII] ,
, -
. , ,
, , -
[], .
. 54,
(
, : ,
) ,
. ; ,
-' ,
. (dimensio separata) 55, -
...
, ,
.[ ], -
,
, , ,
, ,
56. ,
. .
, - - (non ubi erat non aliquid),
, -
, , -- ,
-, . . , ,
, , :
, , ,
, -
, . .
. , -
, [] 1. [3] ...
, , : ,
CKiiii , , , --
.
, . .
, -- -
[ ] ... , ,
, .
, . II
, -
, 26. [7]: 57, . . -
: [] , ,
51. , ,
, ,
, , -
, .
? ,
, -
, . . , ,
,
, , . . . :
[]
(in nihilo), .
.
5S, , ,
? . , ,
: ,
:
us
. ,
, , -
(ex nihilo)
-- . -
; ,
, , ,
-
, .
. ,
, ,
. :
-
[ ],
". ., ,
? -- 52:
. -, , . .
, ^
84
60. -, , ,
, ,
. , , ,
, ,
, , , -
,
, ( ), , ,
. , ,
-- , ; ,
, ,
, -
, ,
, - ,
, , , .
65. , ,
,^ , [ ]
,
, , , -
, , , ,
, -
, -- -
,
[], ,
, , -- .
, , .
II ,
, , 66.
,
, - ,
-. -- , -
; [], ,
, , , --
. ,
. , ,
, ,
, -
, , ,
, , ,
, 67 , , -
, ,
, .
; ,
: 68
; -- , , ,
61
, ,
[] ,
.
. , -
,
, ,
[], ,
. [] ,
. -, , -
- ,
, . --
, , --
, [ ] [], ,
,
. . , [ ];
- . -
, -
, -
, , . . .
.
, , ,.
EiecoMHCHHO, , ,
, , -
,
: , -
. , , , ,
-
, , ,
62...
:
, -
. ,
,
,
, [ ],
.
. -
, -
, .
3.
, ,
; -
,
.69 -
,
, !! 70,
.
,
, , , ,
,
71.
--
, ,
63. ,
, ,
. 1277 .
, ,
(
, .
), , -
64, ,
, ,
, , ,
.
86
87
-- -
, ; , , -
.
, ,
, , ,
,--
[ , . . -
,
] [ ], -
, -
76, , -
, , -
. -- . -
, ,
. , -- -
, , .
. , , -
, -
-- -
, ,
-- ,
7 7 ; ,
.
,
-- -- . -
:
78:
- ,
. , -
,
[, . . ] -
,
, ; -
, .
,
.
, ,
,
,
; , -
, ; ,
,
.
,
, , ,
7'2.
,
, ,
,
,
79.
73. , , -
-
,
80:
, (
) : ,
?
, , , [ -
, (
], [, ]
, ) ,
. ,
-
[ ], -
, , , ;
, -
, . [], ,
, ,
[ ] , -
, ,
, -
, -
74.
, -
. , , -
, , ,
.
[ ] . ,
, ,
81 - -
, -
, ,
:
, ,
, , -
,
?75
82; . ,
-
,
,
,
. ,
{] ,
(, . IV), & , ,
83, -
. I , , -
. , ,
88
89
,
, .
,
.
, ,
, -
84: -
, , , -
, , -
, ,
,
, ,
9". .
,
,
, -
,
, . .
85,
- , -
,
,
.. , -
, . [],
, , 91.
, -
,
, -
, , [ ]
, , -
, -
.
.
, .
, , ?
, -
. , , ,
, - ...86
, , , -
, -
.
, ,
: --
. - .
, . -
4.
(,
), -
,
-
:
; -
.
92, 93. -
, ,
,
, -
, , ,
; -
.
, ,
, . -
87:
, , -
,
, (-
. ,
-
III 94, -
)
-
88.
, ,
95. ,
.
,
8 9 :
96,
.
, , , ,
, , , -
, , : -
(: -) --
?
- ; --
,
(-
, (. I),
9 7 , -
, , :
1277 ., -
) ; , ,
: , , , -
, , ,
. ,
.
. , , ,
-
, ,
... --...
, :
, -
: , , ,
90
91
98. ,
[] , []
, -
, , ,
, . ,
; , -
", , :
-, -
.
, , ,
, ,
[ ] -- , -- -
, , -
, [ ], .
, . -
, [-
] , , ,
10.
, ,
, , , -
, -- , -
[],
. , , -
. , -
, ,
, -
101.
,
, 111, ,
1 0 2 , -
, , , ,
, , , .
, ,
103, .
. -
, .
, -- (loquentes
::3:
104) -
-- , , ,
, ,
. , , ,
1 0 5 . , , ,
, ,
, . , -
, ,
, . :
,
, ,
, ,
- ? -
, , , -
, -- ,
, , , . . ,
, ,
. , ,
. , , -
; ,
,
- , ,
, [], -
. { ], -
6.
, , , , -
[] , [ -
, , , , , ,
] , -
, . ... . . . .
, -
- , -
; , ,
[], -- [ , ] :
107, , -
, , -
[],
[], -
108, , -
, , ,
, ,
.
; , , -
, , . ,,
109, , -
, , ,
[]
114.
110,
,
-, : -
; , , ,
-
, -
; , ,
, ,
[ ], -
,
[] , -
115, , -
, -- , ,
.
, ,
, , , , , ,
.
5.
, :
, -
. ,
6 ...
, , , , -
-- ;
, -
, . -
92
93
-
( , -
,
),
,
, -
117.
, , --
, -- -
1 1 8 -- , -
, -
. , ,
, , ; -
, , -
( )
. ,
, -
, ,
-- -- . -
. ,
, .
. -
119, -
,
, 122.
.
V123 124:
, -
[ ], ,
, -
:
, ne
1) , , ,
,
, ;
,
2) , -
. , ,
;
: -
3) -
.
;
,
-
4) , , ,
.
:
, ,
? ?
: -
5) , ,
, .
.
.
, [. . ]... -
-
, , ,
(). -
, , ,
, ^
12, -
, . ,
.
, -
-
. , ,
, ,
,
, , ,
:
?
,
[] ?
121
, -
. ...
:
, --
, ,
, . -
125?
, ,
, ,
[] , , [] .
[], ,
, .
[ ]. ,
, ,
- , , ,
, -
I, 126,
- .
[ ] . -
94
95
- , [ -
), (coaeterna) , -
]
. , ,
'[ ] [
, , [], -
]
, , -- ,
127. , , -
128.
137. ,
: ,
; ,
; , II -
, -
|29.
,
-- -
, , ,
--
,
;
138.
, ,
[ ]. -
. ,
, , , ,
, , , -
[] 139.
, , . ,
, , ,
, . ,
. ,
(. VII) (. 2)140, -
, . ,
,
, -
5.
, -- [],
. -
[
]. ,
,
[] . (I. [10]) ,
,
: ? --
: , .
131.
, I ,
, ,--
, []
, ,
, , ,
, . -
; , [
5] -
,
, , ,
, .
: .
14>
,
132 [ ]
-- --
[ ]142;
. , S
, , -
133;
? , -
. ,
[ ] ,
, . ,
', : -
, -
,
, , . -
. , [ ] -
,
, ,
134, , , -
,
,
(de novo) 43,
. , , :
. , , -
;
,
' , - .
, -
, , ,
.
, , ,
, . [],
.
,
[]144.
[]
; -- ,
, []
135. , ? []
, ? []
, ,
, , [ ]. ,
, ,
. . , -
, , ,
[] ,
145.
--
, , [],
136.
: [ ], , ? -
, . , [ ]
. ? II ,
[] ?
- , . . .
, -- --
, V 146, -
; ,
,
,
,
,
., ( II III
. , [],
7 .
96
97
. ,
.
, ; -
, , ,
: - , -
, , -
, - , -
- ,
, , , -:
" .
. ,
[ ], ,
,
;
-- , -
[ ]. , , []
, <
, :
; []
-
, -
, ,
II. , -
, , -- 15.
[ ,
]:
,
,
, , . j
,
(. ).
,
[ ].
,
. -- -- -
-
-
-
, , , ,
, , , ,
; .
-- ,
, ,
, -
,
.
, -
, , -- --
, ; []
, II,
, -
,
.
147 -
-
.
, . .
[],
, , -
, ,
1 K o y r A. Le vide et l'espace infini au XIV- sicle. --
In: Ko y r A.
, ,
Etudes d'histoire de la pense philosophique. Paris, Armand Colin, 1961, p. 33--
II 148.
84
. , , ,
2 D u h e m P tudes sur Lonard de Vinci. Paris, 1906--1913, vol. II,
[], ,
p. 411 ff.
,
3
V; , , [] .
( )
,
, [ ] . ,
.
-
4 G i l s o n E. La philosophie au moyen ge. 2- d. Pans, 1944, p. 460.
, - . ,
(op. cit., p. 487):
[ ] , -
, , ,
, . -
(tudes sur L. de Vinci,
, .
Vol. III. p. XI). , .
, , , , [ -
5-6 , , -
], [ ]
. , . . ( -
, , - -
d e z E. Richard do Middle ton. ' Louvain, 1925, p. 164) :
.
,
, , , -
, .
;
... -- ^ ,
, . , -
.
, , -
7 G i l s o n . Op. cit., p. 460. ,
149, , -
!
, , ,
8 , ,
, -
1277 ., -- -
. ,
-- .
. , . 96--97; : W o l f s o n H. A. Crescas Critique of Aristotle.
; , , -- :
Cambridge, Mass., 1929, p 115 ff 398 ff ; P i n e s S. tudes sur Arnvad al-Za-
98
99
man Abu'l Barakat al-Baghdadi. -- In: Revue des tudes juives. Paris, 1938.
, , ' -
24 , -
, -
. ,
.
, , -
.
25 ,
: ) , -
9 .: A. tudes galilennes. Paris, 1939, vol. II, p. 6 ff .
( )
10 -
, ;
,
, -- -- -
; ) ,
, -
: , -
. .: D u h e n i P. Op. cit., vol. II, p. 560; D u h e m P. Le Systme du Mon-
.
de, t. VI. Paris. 1954.
26 .: G i l s o n . Op. cit., p. 397.
"~12 -
27 .: D e n i f le-C h a t e l a i n . Chartularium Universitatis Parisiensis,
, .
t. I, p. 543. -- In: D u h e m P. tudes sur L. de Vinci, II, p. 75, 411; Quod
, ,
.
prima causa non possit plures mundos facere (erreur
. 34).
28
13 ,
, , -
? , , -
.
XVII .,
29 , -
( ,
, , -- , -
, , -- , -
, , -- -
) , -
(. , . 86 .).
. , , -
.
30-31 -
-- , , -
14 1277 .
.
(.: G i l s o n E. Op. cit., p. 386, 427, 546, 559 ff.).
32 ,
-
.
-
33 .:
. . ,
G i 1 s n . Op. cit., p. 400 ff.
XVII .
34 -- -
15 1277 . . : Dictionnaire de
; , ,
Thologie catholique, vol. XV, col. 99 ff.;
.
: D n i f l e-C h a t e l a i n. Chartularium
35 , , ( B a c h e l a r d G. La philo-
Universitatis Parisiensis, t. I, p. 543--555; M a n d o n n e t P. Siger de Brabant
sophie du non. Paris